تقاطع ارک جدید و طالقانی، جنب بانک صادرات، ساختمان جـم، طبقه اول | تلفن: ۲ - ۳۵۵۷۴۹۶۱ (۰۴۱)
کلینیک ارتوپدی فنی صحت‌بخش

پروتزها

پروتز به وسیله ای مصنوعی  می گویند که جایگزین قسمت از دست رفته بدن می شود. اگر چه وسایل مصنوعی در قسمت های مختلفی از بدن بکار می روند، ولی در ارتوپدی منظور از پروتز، اندام مصنوعی است.

پروتز ها یا اندام های مصنوعی به دو دسته زیبایی و کاربردی تقسیم می شوند. پروتزهای ارتوپدیک و کاربردی به انواع اندام فوقانی و پروتز های اندام تحتانی تقسیم شده اند.

پروتز ها عبارتند از:

  • پروتزهای زیر زانویی
  • پروتزهای بالای زانو
  • پروتز های زیر ارنج
  • پروتزهای بالای ارنج

در چه مواردی از پروتزها استفاده میشود؟

  • قسمتی از اندام  بصورت مادرزادی وجود نداشته باشد.
  • قسمتی از اندام بدنبال آسیب های شدید ناشی از ضربه از بین برود.
  • قسمتی از اندام به علت بیماری مانند دیابت از بین برود.
  • پروتز های اندام یک قسمتی باشند.
  • پروتز های اندام دو یا چند قسمتی باشند و بین قسمت های آن مفصل متحرک وجود داشته باشد.
  • پروتز های اندام چند قسمتی و با مفصل باشند و همراه موتوری با دستور فرد کار کنند.

پروتز اندام تحتانی بنابه سطح قطع عضو واجد تمام و یا بخشی ازاجزاء زیر می باشد:

  • سوکت و سافت سوکت
  • سیستم واسط
  • پنجه مصنوعی
  • مفاصل ران و زانو
  • سیستم تعلیق
  • وسایل جانبی مانند آداپتور چرخان

سوکت

بالاترین قسمت پروتز بشکل کاسه بوده و سوکت نام دارد. که پایین ترین قسمت اندام یعنی استمپ داخل آن قرار می گیرد. در واقع راحتی و تاثیر پروتز به نحوه اتصال سوکت به اندام فرد بستگی دارد. سوکت ها متناسب با وضعیت بدنی و اندامی هر فرد به دو صورت دستی و یا با استفاده از پرینتر های سه بعدی و اسکن، طراحی و ساخته می شوند.

جهت ساخت سوکت دستی باید از اندام فرد قالب گچی تهیه گردد. استفاده از پروتز های مقدماتی مزایای زیادی برای افراد دچار قطع عضو دارد. پروتز های مقدماتی به استمپ فرد این امکان را می دهد تا ورم کاسته شود و زخم کاملا بهبود یابد. این فرایند تا حدود شش ماه یا کمی بیشتر ادامه پیدا می کند. فرد روی استمپ خود از لایه های جوراب پروتزی یا ژل های سیلیکونی استفاده می کند. سپس سوکت می پوشد تا از پوست حساس استمپ مراقبت کند. همینطور که ورم استمپ کم می شود به صورت روزانه  ازسایز استمپ نیز کاسته خواهد شد. فرد با کاسته شدن حجم استمپ به لایه های جوراب زیر سوکت اضافه می کند تا باعث جلوگیری از لق زدن سوکت روی استمپ شود. هر گاه سوکت کاملا گشاد شد نشان دهنده لاغر شدن استمپ است و باید سوکت جدیدی بر اساس حجم جدید استمپ ساخته شود. وقتی حجم استمپ ثابت ماند و فرد قادر به انجام تمام فعالیت ها شد، میتوان پروتز قطعی و دائمی را  با قالب گیری از روی استمپ برای بیمار تهیه کرد.

فشارها و نیروهای متعددی در سوکت موجود است. یک سافت سوکت علاوه بر محافظت از اندام باقیمانده (استامپ) می بایست بتواند نیروهای مرتبط با فعالیت هایی نظیر ایستادن و حرکت را منتقل کند. از جمله نیروهای برشی، فشاری و چرخشی. ساختار کلی باید توانایی مهار کردن تمام این نیروها را داشته باشد.

جنس سوکت

استفاده از سوکتی که جنس مناسب و ضد حساسیت داشته باشد و در عین حال راحتی بیمار در پوشیدن آن تضمین گردد، اهمیت بالایی دارد. عمده ترین موادی که تا به امروز در ساخت سوکت ها به کار رفته است، سیلیکون ها (رابر و ژل) و پلی یورتان (فوم و ژل) هستند.

سافت سوکت

سافت سوکت بخش نرم داخل سوکت اصلی می باشد که به صورت بالشتکی نرم است که استمپ بیمار داخل آن قرار میگیرد. سافت سوکت به دو صورت فومی و ژلی یا سیلیکونی می باشد.

سیستم واسط

واسط ها بین فرد و سطح سخت سوکت قرار می گیرند و می توانند نقش ضربه گیری و تعلیق داشته باشند که شامل انواع جوراب ها، فوم ها و ژل لاینر ها می شود. ژل لاینرها پیشرفت بزرگی در تکنولوژی هستند که از حدود سال ۱۹۸۰ ساخت پروتز با آنها شروع شده است . واژه ژل لاینر اغلب برای لاینرهای ساخته شده از سیلیکون، ترموپلاستیک الاستومرها وپلی اورتان ها استفاده شده است.  ژل لاینرها ضریب اصطکاک بالاتری نسبت به فوم ها و جورابها دارند، به پوست چسبیده و نقش یک لایه پوست را بازی می کنند و از پوست بیمار در برابر پارگی، ساییدگی و خراشیدگی محافظت می کنند. یکی از انواع این لاینرها ترمو لینها می باشند که از جمله پیشرفت های چشمگیر در این عرصه محسوب می شود.

این نوع از لاینر ها از پیش ساخته اند و بصورت آماده قابل دسترسی هستند. جنس آنها پری پلی پدیلن است که باعث شده بسیار نرم بوده و حالت کشسانی داشته باشند. در نتیجه پروتز را سبک کرده و باعث سهولت در استفاده و نحوه پوشش بیمار می شوند. بعلت بافت نرم، شکل پذیری متناسب و قابلیت شستشو برای استفاده تمام بیماران و افراد مستعد و مبتلایان به هرگونه بیماری، از جمله دیابت و شکستگی استخوان مناسب هستند.

 

 

منابع: ottobock.com

Hangerclinic.com

Explainthastuff.com